Opinie: Genderwijzer

cropped-logo-klein2.jpg

Een doorsnee speelgoedwinkel, de avond voor Sinterklaas. U staat tussen de winkelrekken en allerlei opvoedingsmodellen flitsen door uw hoofd. Welk speelgoed was nu weer het meest educatief verantwoord voor dochterlief? Het zweet breekt u uit. De keuze tussen een weinig blits houten blokkenspel en Barbie’s nieuwe haarsalon is genadeloos. Een herkenbare situatie? Vrees niet langer. U bent niet alleen. Een praktische gids in het genderneutraal opvoeden is alles wat u nodig hebt.

Kim en Dominique

Het moet gezegd, wat sekseneutraliteit betreft heeft zowat iedereen een mening. Huismoeders bloggen zich haast een ongeluk. Professoren ‘genderneutraal opvoeden is vooruitgang’ staan op de barricades. Maar waar hebben we het dan precies over? Een genderneutrale opvoeding is een opvoedingsstijl die vrij is van allerhande genderstereotypen. Geen roze jurkjes en legermannetjes dus, en vader aan de strijkplank. Sommige diehards gaan verder en geven hun kinderen bewust een sekseneutrale voornaam.

Een genderneutrale opvoeding is allicht een goede stap in de richting van het ideale kind. Een nieuwe generatie, vrij van seksisme en homofobie, groeit op. Klinkt als muziek in de oren. Maar zo eenvoudig is het niet.

‘Kinderen worden sowieso gelabeld’, zegt Josan, moeder van drie met een populaire blog. Het gezin mag dan ook zo genderneutraal zijn als je wil, net buiten de voordeur krijgt het rake klappen. Jongetjes die een beetje vrouwelijke trekjes hebben bijvoorbeeld worden al snel als homoseksueel beschouwd. ‘Kinderen opvoeden zonder label is volgens mij onzin. Wat de opvoeding wel kan beïnvloeden is het waardeoordeel dat er aan bepaalde labels hangt. Bovendien is het belangrijk je kinderen te leren zich niet te veel van de buitenwereld aan te trekken’, zo schrijft ze. Het oordeel van de samenleving is hard. Stereotype ideeën bestaan over alles, ook buiten genderthema’s. Huidskleur bijvoorbeeld, ook heel populair in het land van de waardeoordelen.

Kunstmatige overzichtelijkheid

Volgens Lies Wesseling, professor aan de Universiteit van Maastricht, ondervinden kinderen voortdurend indoctrinatie binnen twee gedragsmodellen, de mannelijk en de vrouwelijke. Daar knelt het schoentje. Twee modellen zijn namelijk te beperkt. Alles wat buiten die modellen valt zou gezien worden als ‘afwijkend’. Toch is het niet de natuur maar de cultuur die ons normen oplegt. Wesseling is van mening dat de overzichtelijkheid die seksestereotypen zou bieden kunstmatig is.  ‘Genderneutraal opvoeden gaat niet over het wegvegen van de verschillen tussen de geslachten, maar juist over de erkenning ervan’, zo schrijft ze. De opvatting dat een sekseneutrale opvoeding vrij van labels zou zijn is dus verkeerd.

Wesseling haalde de mosterd waarschijnlijk bij Simone de Beauvoir, een vrouw die altijd wel al voor was op haar tijd. ‘On ne naît pas femme, on le devient’, zo schrijft ze in haar boek La dieuxième sexe. Met dat werk toont ze aan dat een vrouw haar identiteit haalt uit haar positie tegenover de man, en het niet de biologische verschillen tussen man en vrouw zijn die de genderrollen bepalen. Revolutionaire ideeën zo bleek, want het boek gaf aanleiding tot de tweede feministische golf in de jaren zeventig.

Terug naar de huiskamer anno 2016. Academische en feministische ideeën hebben uiteraard hun waarde, maar brengen voor een doorsnee gezin weinig soelaas.

Een paar klikken op allerhande opvoedingsfora tonen aan dat de hele genderneutrale heisa voor vele gezinnen een ver-van-mijn-bed-show is. ‘De meeste meisjes houden nou eenmaal van meisjesdingen en de meeste jongens van jongensdingen’, of ‘dat jongens zich vanzelf tot ‘echte mannen’ en meisjes zich toch ‘echte vrouwen’ ontwikkelen wanneer je de natuur zijn gang laat gaan’, zo is er te lezen. Wie durft een ervaren huismoeder tegenspreken?

Vraag het aan de filosoof

U ziet, het is allemaal niet zo duidelijk wie het bij het rechte eind heeft. Sophie Merle, journaliste en beeldend kunstenares, gooit het over een andere boeg. ‘Om kinderen te beschermen tegen seksestereotypen moet je de cultuur grotendeels vernietigen’, schreef ze in een opiniestuk in de Volkskrant. Het is volgens haar utopisch om gelijkheid tussen man en vrouw af te dwingen door het wegnemen van genderstereotypen in de opvoeding. ‘Kinderen worden ook geconfronteerd met een buitenwereld die mede geschapen is door vorige generaties. Ze kijken tv en films, worden voorgelezen uit boeken en gaan naar musea’, stelt ze.

Merle treedt daarmee in het spoor van de Franse filosoof Alain Finkielkraut. Hij uitte grote kritiek op het Franse overheidsprogramma ‘ABCD de l’égalité’, dat kinderen bewust maakt van de verschillende genderopties en de gelijkheid tussen de seksen. ‘Hoe kunnen we daar nu tegen zijn?’ zou u denken. Finkielkraut vindt dat het kinderen minachting voor onze beschaving bijbrengt. ‘Als je doceert dat elke voorstelling van sekseverschillen op vooroordelen duidt, is het probleem dat de literatuur en de schilderkunst er anders over denken. Kijk maar naar Rousseau en Henri James’, zo stelt hij. Kinderen moeten leren dat onze beschaving historisch gegroeid is. Hen argwaan bijbrengen over dat culturele verleden is uit den boze want ‘het gevaar is dat we morgen niks meer begrijpen van de wereld waaruit we voortkomen en waar we zelfgenoegzaam op neerkijken’, zegt Finkielkraut.

Ik zie u al denken ‘dat kan allemaal wel goed zijn’, maar het begint te schemeren en u staat nog altijd in die speelgoedwinkel. Lost deze handleiding uw dilemma nog niet op? Laat de moed niet in uw schoenen zakken. Misschien is het hele sekseneutrale gedoe gewoon een trend en waait het zo weer over. De bakfiets is toch ook al lang passé?

Related posts

Leave a Comment