Het einde der seksen

Francoise Hardy met een smoking van Yves Saint Laurent

‘It is fatal to be a man or woman pure and simple; one must be woman-manly or man-womanly. Some marriage of opposites has to be consummated” – Virginia Woolf, A Room of One’s Own

Ze staat tegen een muurtje geleund, haar sluike haren wapperen in de wind. Met lange vingers drukt ze een sigaret tussen haar lippen, steekt die aan, inhaleert. Haar charme is doordrenkt met een jeugdige naïviteit en wordt gesublimeerd door het zwarte broekpak waar ze zich met een zekere nonchalance in voortbeweegt.

Zo stel ik me Françoise Hardy voor bij haar aankomst in de Opéra Garnier in 1966, gekleed in een smoking van Yves Saint Laurent.

Echt realistisch is deze representatie waarschijnlijk niet, want op dat moment wist Hardy mensen eerder te verontwaardigen dan te verwonderen met deze outfitkeuze.

Nu kijken we daar helemaal niet meer zo van op, maar in die tijd was het dragen van een broek als vrouw net zoiets als een hond met een hoed op straat zien wandelen. Dat Coco Chanel in de dertiger jaren er de wereld op vooruit hielp door de vrouw in een broek te hijsen, wordt ook nog soms onderschat. En toch zijn al deze modieuze gebeurtenissen belangrijke mijlpalen in het leven zoals we het nu kennen. In de jaren zeventig droegen vrouwen broeken en mannen lange haren, in de jaren tachtig smeerde Boy George er met oogschaduw lustig op los en tien jaar na de millenniumwissel kwam “de boyfriend” in de mode als favoriet jeansmodel en was het heel gewoon om ook nog eens een hemd of een T-shirt uit de kleerkast van je vriend te stelen. Dit waren niet zomaar onbenulligheden om mensen met teveel verbeelding en een hang naar mode bezig te houden. Dit waren stuk voor stuk zaken die de deuren openden naar een grotere persoonlijke en maatschappelijke vrijheid.

Het publieke debat rond gender is momenteel volop gaande, en ook modeontwerpers spelen op een grensverleggende manier met de notie van gender in hun collecties.

Rechten van de man

Waar voordien er vooral vrijheid aan vrouwen toegekend werd op vlak van kleding, komen nu ook steeds meer mannen op voor hun vrijheid van keuze. Het Britse luxewarenhuis Selfridges heeft onlangs een van haar departementen Agender gedoopt en toegewijd aan collecties waarvan de stukken zowel door mannen als vrouwen gedragen kunnen worden. Linda Hewson, creatief directeur van het warenhuis, legt uit: “Er zijn meer en meer mannen die kledingsstukken dragen die op het eerste zicht als vrouwelijk bestempeld worden. De mogelijkheid om individualiteit te kunnen uitdrukken door middel van kleding wordt ook steeds belangrijker voor de man, en conformeren aan de norm heeft aan belang ingeboet”.

Mannen worden op het vlak van mode wat achtergesteld, dat is inderdaad niets nieuws.

Gerontoloog Julia Twigg ziet hier wel verandering in komen “Wanneer mannen te veel met kleding bezig zijn, zijn zij in de ogen van de meesten al snel ijdel en vrouwelijk. Zij proberen dat dan ook te vermijden. Door de impact van de consumptiemaatschappij en de creatie van nieuwe mannelijke identiteiten zoals de metroseksueel, is hier de laatste jaren wel verandering in gekomen, vooral onder jongeren”.

David Bowie kan met zijn talrijke alter ego’s als één van de pioniers van genderfluïditeit beschouwd worden, maar ook Kurt Cobain vond het blijkbaar wel prettig om de babydolletjes van Courtney Love nieuw leven in te blazen. Toch werd dat in die tijd als excentriek beschouwd en als de artistieke grillen van sterren die geen nieuw tijdperk inluidden.

Maar inmiddels blijkt dat dat nieuwe tijdperk toch is aangebroken. Vandaag zien we Jaden Smith, spruit van Will Smith, zich niets aantrekken van de scheidingslijn tussen vrouwen- en mannenkleding en gewoon lekker doen wat hij leuk vindt, en ook Kanye West en Jared Leto kan je al eens spotten in een rok.

Maakt hen dat minder mannelijk? Nee, veel vrouwen vinden net dat dat zelfvertrouwen uitstraalt en dat kan iemand net heel aantrekkelijk maken.

De designers

Ontwerpers springen natuurlijk maar al te graag op deze rijdende trein van nieuwe creatieve mogelijkheden.

Alessandro Michele is nog maar een jaar de nieuwe creatief directeur van Gucci maar heeft zijn genderbending stempel al opmerkelijk doorgedrukt. Zijn mannencollectie voor de herfst van 2016 zit vol met elegant geborduurde jassen, vrolijke prints en chiffon blousen. Hij stuurt ook af en toe een vrouw de mannencatwalk op, en tijdens zijn vrouwenshow stuurt hij wederom mannelijke modellen mee. Hij was niet de enige, ook het designerduo van Proenza Schouler zette voor hun vrouwencollectie het 21-jarige mannenmodel Jelle Haen op hakken tijdens de New York Fashion Week in 2015. J.W.Anderson heeft voor Loewe’s herfstcollectie naar goede gewoonte ook stukken gecreëerd die de grens met het vrouwelijke doen vervagen door het werken met bont, lange gewaden en een vrij vrouwelijke snit.

Gucci herfstcollectie 2016
Gucci herfstcollectie 2016
roenza Schouler – Jelle Haen
Proenza Schouler – Jelle Haen
Loewe herfstcollectie 2016
Loewe herfstcollectie 2016

……………………………………………………………………………………..

Andreja Pejic
Andreja Pejic

De modellen

En dan zijn er ook nog de mannequins die nu eens voor de mannencollectie model staan, dan weer voor de vrouwencollectie. Een van de bekendste hiervan is Andreja Pejic, die voordien bekend stond als Andrej Pejic. Hoewel ze vroeger beide shows liep, heeft ze nu haar transformatie volledig gemaakt en gaat ze volledig als vrouw door het leven. En eerlijk is eerlijk: met haar hoge jukbeenderen, diepliggende ogen en natuurlijke elegantie ziet ze er prachtig uit. Ook het Braziliaanse model Lea T is transgender en één van de muzes van Givenchy. En zo zijn er nog een aantal die de conventionele binaire  categorieën uitdagen en overwinnen.

Het is wel opmerkelijk dat het vooral mannen zijn die zich aan nieuwe vestimentaire avonturen wagen en dat er momenteel vooral wordt geëxperimenteerd met mannelijke gendercodes. Dat hoeft eigenlijk niet te verwonderen, want vrouwen zijn al vrij vroeg in de twintigste eeuw begonnen met zich te emanciperen. Wanneer we een vrouw in een broek zien, gaan we niet denken “kijk, dat is een vrouw die mannenkleding draagt”. We hebben dit beeld inmiddels al zodanig gesocialiseerd dat het de normaalste zaak ter wereld is. Wanneer we wel vinden dat een vrouw zich enigszins mannelijk kleedt, dan is dat eerder omdat we de snit mannelijk vinden maar niet het kledingsstuk zelf. Het is dus ook niet erg controversieel om een vrouw de mannencollectie te laten dragen, en dat kan misschien een reden zijn waarom designers niet snel een vrouw als hoofdpersonage gaan gebruiken in hun campagnes gericht op mannen.

Als je het zo bekijkt, was Lodewijk XIV eigenlijk een trendsetter avant la lettre, met zijn pruik van jewelste, hoge hakken en witte panty’s.

Elsa (33), Nadia (28), Tibo (30) en Caroline (28) zijn alle vier actief in de mode en GeSpot gaf de spreekwoordelijke microfoon aan hun door opdat zij hun inzichten met ons konden delen.

mode 1Nadia Kara (28) is een Luikse modeblogger die de stad van boulettes sauce lapin heeft ingeruild voor Gent en via  www.simpleetfunky.be haar lezers een blik  gunt op haar coups de coeur, beste adresjes en leukste levensmomenten. Ze werkt als PR-agente voor het agentschap Walkie Talkie en co-host de befaamde (of beruchte?) Survivor & Glow feesten in Gent en Antwerpen.

mode 2

Elsa Fralon (33) is journaliste, Fashion editor en web coördinator voor Elle Belgique en Elle.be met een grote voorliefde voor sneakers.

mode 3
Tibo De Schepper (28) woont in Antwerpen en werkt bij Essentiel. Hij is volop bezig met de schone dingen des levens. Of het nu mode of interieurdesign is, zolang het maar stylish is.

mode 4Caroline Da Dalto (28) heeft als jongvolwassene al een heel veelzijdig traject afgelegd met een diploma van Cours Florent in Parijs als actrice en is momenteel doctorandus sociologie met een focus op luxemerken in de mode in de tijd van digitalisering. Verder studeert ze ook nog bij aan MODESIGN Academy, om haar theoretische kennis van mode om te zetten in de praktijk.

Wat vind jij van de mode die de notie van gender overstijgt?

NADIA: In mijn ogen is dat een logische evolutie van onze samenleving: het feminisme heeft ervoor gezorgd dat vrouwen beetje bij beetje zich hebben ontdaan van bepaalde beperkingen of limieten, dat ze een broek kunnen dragen, dat ze geen korset meer moeten aandoen, dat hun rokken korter mochten…Het feminisme heeft ervoor gezorgd dat vrouwen de vrijheid hebben gekregen om te dragen wat ze willen en wat volgens hen het beste hun persoonlijkheid reflecteert. In onze huidige Westerse maatschappij kan een vrouw bijna alles dragen wat ze wil zonder dat ze vreemd bekeken wordt, vrouwen beschikken over een grote vrijheid en een groot aantal mogelijkheden wat hun voorkomen betreft. Mannen daarentegen zijn nog steeds gevangenen van het macho imago dat de samenleving oplegt: een ‘echte man’ draagt geen make-up, epileert zich niet en draagt geen rok of nagellak. Dat idee is eigenlijk heel old school wanneer je er over nadenkt. Het is een voorbijgestreefd concept dat we bepaalde limieten opleggen aan een individuele vrijheid ‘omdat het zo is en niet anders’.

Trouwens, je moet maar naar de nieuwe generatie kijken om te zien dat dat achterhaald is: Jaden Smith die in een rok voor de vrouwencollectie van Louis Vuitton poseert, zonder aan zelfvertrouwen en mannelijkheid te verliezen, integendeel zelfs. Of de Belgische blogger (Joppe De Campeneere, 18, van www.starttofashion.be) die, zonder er een activistische campagne van te maken, make-up draagt net zoals eender welke vrouw dat zou doen. Heer en meester zijn van zijn of haar voorkomen is een manier om zich te bevestigen, zich te aanvaarden en om eerlijk te zijn tegenover zichzelf. Of je nu zin hebt om in het conventionele plaatje te passen of niet.

Dat geeft me grote hoop, want ik heb de indruk dat dat een generatie is waarvoor deze genderneutraliteit zelfs geen claim is, maar gewoon iets normaals en natuurlijks. Dat wil niet zeggen dat het altijd door iedereen even goed wordt aanvaard. Maar het zit wel op het goede spoor en dat is een goede zaak. Hoe meer we ieders recht en keuze accepteren om te leven hoe dat hij/zij wilt, hoe minder mensen we tegenkomen die ongelukkig zijn omdat ze niet passen in het hokje dat wij voor hen hebben geboetseerd.

ELSA: Ik vind dat geweldig en perfect logisch. De samenleving evolueert, de denkbeelden en attitudes evolueren mee. Je garderobe delen met je vriend of met vrienden, dat is praktisch en spaarzaam.

CAROLINE: Na de invasie hipsters of zelfs de Normcore trend, is er eindelijk sprake van een trend die in mijn ogen nuttig kan zijn. Voor een keer gaat het hier niet om het differentiëren, maar om het homogeniseren van sociale groepen.

Vind je het belangrijk om je vrouwelijkheid of mannelijkheid te accentueren aan de hand van je kleding?

NADIA: Ja en nee. Ik ben nooit echt een heel vrouwelijk meisje geweest, ik heb altijd graag kleren gedragen die casual zijn, sportswear, streatwear. Maar met het ouder worden heb ik al snel mijn lichaam zien veranderen en ….wat voluptueuzer zien worden, laten we zeggen.

Ik heb dus geleerd om met mijn vormen om te gaan, er trots op te zijn en deze tot hun recht te laten komen, dit alles in combinatie met mijn wat sobere en androgyne smaak wat kleding betreft.

Nu probeer ik een evenwicht te vinden tussen me ‘mooi maken’, want het is belangrijk om jezelf mooi te voelen wanneer je in de spiegel kijkt, en me ‘comfortabel voelen’. Het is zeker zo belangrijk om niet de indruk te hebben dat je verkleed bent of dat je probeert iemand anders te zijn.

ELSA: Ik heb een stijl die als tomboy gekwalificeerd kan worden, ik draag bijna nooit hakken en ik kleed me vaak met mannenkleren. Volgens mij is vrouwelijkheid eerder een kwestie van attitude, van de manier waarop we bewegen, de manier waarop we praten…

TIBO: Voor mij is het gewoon heel belangrijk dat ik mij goed voel in mijn kleren. Ik heb wel een heel klassieke stijl en draag dan ook vooral goede basics zoals een denim shirt met een chino broek en sneakers.

Vind jij het belangrijk dat een vrouw zich vrouwelijk kleedt?

TIBO: Nee, helemaal niet. Ik zie mijn vriendin het liefst in mijn jeans met een wit hemd.

Wie is voor jou de ontwerper die het meest vernieuwend werkt op vlak van genderfluïditeit?

NADIA: We hadden het net over de campagne van Louis Vuitton, dus ik moet wel Nicolas Ghesquière vernoemen voor die ‘stunt’ met Jaden Smith. Ik denk ook Jean-Paul Gautier, die heeft geprobeerd om de mannenrok te introduceren in de jaren tachtig en zelfs al dertig jaar geleden heeft geëxperimenteerd met een unisex collectie en het idee van een gedeelde kleerkast.

Maar voor mij is het vooral streetwear die het beste de unisex mode representeert: hier zijn dezelfde modellen bestemd voor beide geslachten en kunnen gewoon gedragen worden zoals je wil. Mannen dragen roze petten met bolletjes en t-shirts die reiken tot net onder hun billen, en meisjes dragen oversized hoodies… En vice versa. Het is aan ieder om te spelen met de kleuren, vormen en proporties zoals hij of zij dat wil om een persoonlijke stijl te vinden.

ELSA: Het kledingsmerk Vetements is heel interessant omdat het de geslachten, de seksualiteit, de vrouwelijkheid of de mannelijkheid overstijgt. Het gaat hier niet meer over de notie ‘mooi’ of ‘sexy’. Iedereen kan de stukken dragen, de défilés zijn gemengd.

TIBO: Geen bepaald label of merk, het gaat meer om details. Public School NYC heeft een heel sterke vrouwencollectie die heel erg naar menswear leunt.

CAROLINE: Yves Saint Laurent omdat hij de eerste smoking voor vrouwen heeft ontworpen, maar ik denk ook aan sommige Aziatische ontwerpers zoals Alexander Wang. Ik ben ook een fan van de ommekeer die het Vuitton huis heeft gemaakt met Ghesquière aan het stuur. Hij verlegt voortdurend de grenzen van de mode en ik apprecieer heel erg de capsulecollectie series, die het concept gender juist in vraag stelt.

Koop jij soms kleren uit de collectie voor het andere geslacht?

CAROLINE: Natuurlijk, heel vaak zelfs. Als ik iets leuk vind, dan koop ik het en dan gebruik ik het om mijn eigen stijl samen te stellen. Twee maanden geleden was ik in een boetiek in New York en ik zag een man die twee keer zo groot was als ik een jas passen. Ik heb dadelijk dezelfde jas gepast. De man moest heel erg lachen toen hij me die jas zag dragen, maar ik heb hem toch gekocht en sindsdien draag ik die de hele tijd en met al mijn outfits.

Neigt unisex kleding dan eerder naar neutraliteit en aseksualiteit, of worden de mentale etiketten gewoon gewist van kledingsstuken die vroeger als typisch vrouwelijk of mannelijk werden bestempeld?

ELSA: Zoals ik eerder al zei, voor mij zijn het niet de kleren die een seksualiteit of genderidentiteit bepalen. Er zijn meisjes die zich kleden zoals mannen maar die enorm sexy zijn en er zijn mannen die een wat verzorgdere stijl hebben die ook heel sexy zijn.

CAROLINE: Het is volgens mij utopisch denken om het verschil tussen man en vrouw uit te wissen. Trouwens, ik zou dat ook niet willen. Ik vind gewoon dat de mode onze vastgeroeste gewoontes moet revolutioneren en dat ze ervoor moet zorgen dat we ons even mooi of sexy voelen in sportschoenen als in hakken. De mode is vooral een instrument om zijn/haar identiteit te bevestigen en om de persoon door wie ze wordt gedragen te flatteren.

NADIA: Voor mij betekent echte vrijheid dat ieder zijn of haar eigen stijl kan samenstellen met kleren waar hij of zij zich goed in voelt. Elke persoon zou zijn of haar eigen silhouet moeten kunnen definiëren zonder zich zorgen te maken of de kleren die daar toe bijdragen zijn ontworpen voor mannen of voor vrouwen.

De collectie die Zara onlangs heeft uitgebracht bijvoorbeeld, die collectie die ze unisex hebben genoemd, dat vond ik iets spijtigs. In realiteit gaat het gewoon om joggings en sweatshirts. Natuurlijk is een jogging unisex, daar heeft Zara helemaal niets nieuws mee uitgevonden. De unisex mode moet niet speciaal aseksueel zijn, dat zou reductionistisch zijn, want de aseksuele of androgyne stijl past niet bij iedereen, en behaagt niet iedereen. De unisex mode zou zich moeten kunnen ontbinden in een oneindigheid aan stijlen en types silhouetten, elke ontwerper die zich hier in interesseert zou gewoon zijn/haar creatieve energie en inspiratie erop moeten kunnen loslaten.  Net zoals de traditionele mode van vandaag eigenlijk, behalve dat het resultaat dan gewoon gedragen wordt door zowel vrouwen als mannen.

TIBO: Vrouwen die terug meer pakken dragen, vrouwen die een das dragen. Dat is mijn idee van de mode die het concept ‘gender’ overstijgt. Bij mannen gaat het vooral om jassen die boller worden gedragen, over handtassen, de zogenaamde manbags, en ga zo maar door.

CAROLINE: Vrouwelijkheid is voor mij een manier van zijn en niet een manier van voorkomen. Maar af en toe wil ik wel graag mijn vrouwelijkheid accentueren door middel van kleine subtiele details die ervoor zorgen dat ik me mooi voel. Ik wil me vooral mooi voelen voor mezelf en niet voor anderen, dus ik doe dat vooral aan de hand van make-up en niet door het dragen van korte rokjes en hoge hakken.

Wat zijn de scharniermomenten in de geschiedenis van de mode die hebben geleid tot een grotere vrijheid?

CAROLINE: Toen Yves Saint Laurent het imago van the working girl heeft gematerialiseerd door de vrouwensmoking te ontwerpen. En nog voor de tijd van Saint Laurent was er Schiaparelli die het korset heeft begraven. Trouwens, Jean Paul Gaultier was ook een belangrijke pionier met zijn ontwerp van de mannenrok.

Transgenders en genderfluïditeit worden meer en meer gemediatiseerd en het onderwerp van een open discussie in de maatschappij. Hoe interpreteer je de interactie tussen de mode en de samenleving?

ELSA: De mode is altijd al een reflectie geweest van wat er leeft in de maatschappij. Ze inspireert zich erop en voedt zich ermee. De genderproblematiek is een thema van onze tijd, dat de mode deelneemt aan het gesprek is normaal.

CAROLINE: Mode is sociaal. Ze is de reflectie van het dagelijks leven. Wanneer je kijkt naar trendbureaus zoals Nelly Rodi, dan zie je dat deze dankzij bestaan dankzij de streetstyle, zij gaan individuen fotograferen op straat om te zien wat er leeft en welke richting de mode uitgaat. Toch denk ik dat wij geen echte keuzevrijheid hebben wat onze smaken betreft. Ik denk dat wij simpelweg reageren op artificieel gecreëerde trends, of wij ons daar nu bewust of onbewust van zijn.

Denk jij dat de mode genoeg macht heeft om bepaalde attitudes te veranderen?

CAROLINE: Nee. Zoals ik al zei, de mode doet dienst als een instrument dat een bepaalde identiteit naar boven haalt. We kunnen hier wel in worden begeleid door modeguru’s, maar uiteindelijk heeft iedereen zijn of haar voorkeur wat merken en stijlen betreft. Ons modebewustzijn wordt gestandaardiseerd maar er is wel enige vrijheid in deze standaardisatie. Mode is de reflectie van een persoonlijkheid, van een individu.

Hoe zie jij de toekomst van de mode en deze genderproblematiek?

ELSA: De Fashion Weeks zitten volop in een overgangsfase en talrijke defilés zijn nu gemengde defilés. In de toekomst zal dat waarschijnlijk nog altijd het geval zijn en zullen de fashion weeks met enkel de mannen- of vrouwencollectie verdwijnen. Dat geldt ook voor transgenders. Ik denk dat alle types meer en meer vertegenwoordigd zullen zijn en ik vind dat gewoon geweldig.

NADIA: Ik denk dat we echt aan het evolueren zijn naar een unisex en gedecomplexeerde mode, waar een meisje een tomboy stijl kan hebben (maar dat is niets nieuws) en een man kleding kan dragen die we traditiegewijs aan een vrouwelijke garderobe toeschrijven. En vooral, ik denk dat we naar een wereld evolueren waarin we de traditioneel vrouwelijke en mannelijke stukken uit een kleerkast kunnen combineren en er onze eigen interpretatie aan kunnen geven, om op die manier uitdrukking te geven aan onze identiteit. Zoals ik zei, we zien bij de generatie die ons opvolgt dat gender een concept is waar plots met veel meer nuance vorm aan wordt gegeven en die veel minder als een gevangenis functioneert. Het kan nog enkele jaren duren vooraleer dat deze vrijheid het grote publiek bereikt, maar we zitten op het goede spoor en ik denk dat de mensen zich stilaan gaan aanpassen aan een open geest zodat iedereen de persoon durft te zijn die zij of hij wil zijn.

CAROLINE: De mode is er net om te kunnen dromen, ze is vrijpostig, brutaal en onvoorspelbaar. Ik denk dus dat het niet nodig is om daar nu al over na te denken, ik denk dat we best gewoon ons laten meevoeren door de stroming.

De gruwelen die we gisteren begingen zijn de schoonheden van morgen, dus wie weet wat we binnen een jaar dragen. Maar ik denk wel dat de aandacht voor het gendervraagstuk in de mode niet eeuwig zal blijven voortduren, omdat die zo’n subjectief karakter heeft. Ik denk dat er nog andere sociale vraagstukken zijn die het verdienen om aan bod te komen in de aandacht van het collectieve bewustzijn. Of het nu gaat om ecologische kwesties of ethische kwesties zoals de werkcondities bij de productie van kleding, er is nog genoeg materiaal voorhanden om de mode bezig te houden.

Related posts

Leave a Comment