Migranten krijgen minder goede zorg in Vlaamse ziekenhuizen

doctor-563428_1920

Net nu steeds meer vluchtelingen ons land bereiken, blijkt dat zorgverleners niet bij machte zijn om patiënten met een migratieachtergrond een even kwaliteitsvolle verzorging te bieden als Vlaamse patiënten. Dat is de conclusie van een doctoraatsonderzoek aan de UGent.

Vlaamse zorgverleners komen steeds vaker in aanraking met patiënten van een andere etnische en culturele achtergrond, zeker nu steeds meer vluchtelingen een beroep doen op de Vlaamse gezondheidszorg. Het contact tussen zorgverleners en patiënten van een andere afkomst is dan ook een actuele uitdaging. Doctoraatsstudente Ineke van Eechoud onderzocht hoe dokters en verpleegkundigen omgaan met kankerpatiënten van niet-westerse afkomst. En dat kan beter, zo blijkt.

In theorie moeten zorgverleners elke patiënt gelijk behandelen. In de praktijk is dat niet zo evident. De zorg voor niet-westerse kankerpatiënten beperkt zich vaak tot strikt medische zaken. “Dat is geen gevolg van discriminatie of racisme. De deontologische code beschermt niet-westerse patiënten hiertegen, zelfs als de zorgverleners vinden dat die patiënten de Belgische sociale zekerheid onder druk zetten. De meeste zorgkundigen willen zich net wel aanpassen aan de noden van patiënten van een andere afkomst, maar stuiten daarbij op barrières”, zegt van Eechoud.

Rein en onrein

Vooral communicatieproblemen door een verschil in taal en veronderstellingen over culturele kwesties zijn een spelbreker. Zo gaan veel zorgverleners uit van culturele verschillen in man-vrouwverhoudingen en eetgewoontes. Ze zijn die gedragingen niet gewoon, maar willen ze wel respecteren. Daardoor zijn ze extra voorzichtig, uit angst dat ze iets zullen doen dat de patiënt als cultureel ongevoelig of als racistisch zal beschouwen. “Bij westerse patiënten werken we zoals we altijd werken. Bij allochtone patiënten lopen we meer op de tippen van onze tenen, zodat we zeker niets verkeerd doen”, getuigt een zorgkundige uit het onderzoek.

“Bij allochtone patiënten lopen we meer op de tippen van onze tenen.”

Maja Koitsjeva, intercultureel begeleider Bulgaars-Russisch van het UZ Gent, maakt het vaak mee. “Een voorbeeld is de verzorging van Roma’s. In hun cultuur mag je een washandje waarmee het lichaam boven de navel gewassen werd, niet gebruiken voor het deel onder de navel. Dat is een kwestie van rein en onrein. Veel zorgverleners zijn van dergelijke culturele gedragingen niet op de hoogte en dat kan tot problemen leiden.”

Daardoor ligt de focus van de behandeling vooral op het medische aspect. Het is moeilijk om eenzelfde relatie op te bouwen met niet-westerse patiënten als met Vlaamse patiënten. Er gaat minder aandacht naar emotionele steun voor de patiënt en zijn familie. “Ik heb met niet-westerse patiënten niet het soort emotionele gesprekken dat ik met elke andere patiënt heb”, vertelt een zorgverlener uit het onderzoek.

Tolken niet ideale oplossing

Ziekenhuizen proberen al langer om het probleem aan te pakken. Zo kunnen patiënten een intercultureel bemiddelaar contacteren om hen te helpen. “Wij vertalen, komen op voor de rechten van de patiënt en geven de zorgverleners informatie over de cultuur, emotionele steun en praktische hulp, bijvoorbeeld bij het invullen van administratieve documenten. Toch merk ik dat sommige patiënten vinden dat ze anders behandeld worden dan de Vlaams patiënten”, zegt Koitsjeva.

“Ik heb met niet-westerse patiënten niet het soort emotionele gesprekken dat ik met elke andere patiënt heb.”

Ook veel zorgverleners zien die tolken en bemiddelaars als een beperkte oplossing. Zekers als de gesprekken over psychosociale zaken of gevoelige informatie gaan, is de communicatie via tolken verre van ideaal. “Bovendien heb je de tolk niet altijd ter beschikking, waardoor de focus blijft liggen op het medische gedeelte van de zorg”, aldus een verpleegster uit het onderzoek. Daarom zoeken zorgkundigen zelf naar oplossingen om de taalbarrière te doorbreken. Ze laten familieleden vertalen of ze nemen hun toevlucht tot tekens, lichaamstaal en vertalingswebsites.

Van Eechoud pleit voor een uitbreiding van de professionele normen. “In plaats van de standaard waarbij alle patiënten een gelijke verzorging moeten krijgen, moeten we evolueren naar zorg op maat voor alle patiënten. Zorgverleners zullen verplicht zijn meer rekening te houden met de psychosociale aspecten van zorg, die ze momenteel wel al aan de Vlaamse patiënten geven. Specifiek moeten we inzicht krijgen in wat werkelijk voor de patiënt en zijn naasten op het spel staat en de zorg daarop afstemmen. Op die manier zal iedereen een even kwaliteitsvolle verzorging genieten”, besluit ze.

Geef een reactie