Het ‘mirakel’ van de 30-urige werkweek

foto webmagazine

“Een kortere werkweek zorgt voor meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen.” Dat zeggen vrouwenorganisaties Femma en Marianne, die pleiten voor een voltijdse werkweek van 30 in plaats van 38 uur, met loonbehoud. Ook PVDA-voorzitter Peter Mertens uitte zich al als voorstander van die maatregel in een column in Knack. Nog volgens de voorstanders zal een kortere werkweek bovendien onze gezondheid ten goede komen én nieuwe jobs creëren. Een wondermiddel dus, die 30-urige werkweek. Of niet?

Mannen en vrouwen krijgen niet evenveel loon naar werken en vrouwen zijn daardoor nog te vaak financieel afhankelijk van hun partner. Dat is anno 2016 nog altijd een trieste werkelijkheid. Vrouwenorganisaties Marianne en Femma komen met een oplossing op de proppen: de voltijdse werkweek moet voor iedereen teruggebracht worden van 38 tot dertig uur, mét loonbehoud. Voor vrouwen zou zo’n kortere werkweek een flinke stap vooruit betekenen op het vlak van emancipatie, stellen de vrouwenbewegingen. De achterliggende redenering is de volgende: vrouwen nemen het leeuwendeel van de huishoudelijke taken op zich in een gezin, kiezen daardoor vaker voor deeltijds, slecht betaald of onzeker werk en worden zo financieel afhankelijk van hun partner die wél voltijds kan werken. Maartje De Vries, voorzitster van Marianne, gelooft dat de 30-urige werkweek vrouwen in staat kan stellen een voltijdse job beter te combineren met de zorg voor kinderen, huishoudelijk werk en vrije tijd. Zo kunnen vrouwen “weer baas worden over hun eigen tijd” stelt ze, en worden ze meteen ook minder financieel afhankelijk van hun partner.

Zweeds succes

Die redenering lijkt waterdicht, maar werkt zo’n arbeidsduurvermindering in de praktijk? Het idee van de 30-urige werkweek van Femma en Marianne is niet zomaar uit de lucht gegrepen. Ze pikten het op in Scandinavië, waar al langer met arbeidsduurvermindering wordt geëxperimenteerd. In twee rust- en verzorgingstehuizen in de Zweedse steden Svartedalen en Solängen waren de resultaten zo positief dat het systeem er blijvend werd ingevoerd. De vrouwelijke personeelsleden gaven aan hun job beter te kunnen combineren met de zorg voor de kinderen en het huishoudelijk werk. Daarnaast bleek dat de gezondheid en levenskwaliteit van zowel de vrouwelijke als mannelijke werknemers erop verbeterde. De resultaten waren pas zes maanden na het invoeren van de 30-urige werkweek opmerkelijk: het aantal langdurig zieken, door burn-out of fysieke overbelasting, daalde van 6,4 naar 5,3 procent. Bovendien verbeterde de kwaliteit van de zorg. “Iemand die maar zes uur in plaats van acht uur per dag moet werken, kan beter werken, met meer geduld, meer ontspannen”, zegt Monica Sörenssen, hoofd van het rusthuis in Svartedalen.

Vrouwen nemen het leeuwendeel van de huishoudelijke taken op zich in een gezin, kiezen daardoor vaker voor deeltijds, slecht betaald of onzeker werk en worden zo financieel afhankelijk van hun partner die wél voltijds kan werken.

Ook in andere, hardere sectoren, bleek de 30-urige werkweek te werken. In de Toyota-fabriek in het Zweedse Göteborg introduceerde algemeen directeur Martin Banck dertien jaar terug al de kortere werkweek. Hoewel de werknemers nu minder uren per dag kloppen voor hetzelfde loon zijn de productiviteit en de winst van het bedrijf fors gestegen. Dat komt volgens Banck omdat de werknemers zich veel beter voelen, en daardoor meer geconcentreerd en efficiënter kunnen werken. Bovendien kon de fabriek door de kortere werkweek meer mensen aanwerven: “het is een win-winsituatie”, stelt Banck.

Wondermiddel?

Als we de verhalen uit Scandinavië mogen geloven, dan is de 30-urige werkweek dé oplossing voor alle problemen. Toch moeten we vraagtekens plaatsen bij die hoeraberichten. De experimenten in Zweden bleven al bij al beperkt qua schaal. Bovendien is de Belgische economie niet te vergelijken met die van het Scandinavische land, waar men het vooral moet hebben van de export van hout, ijzer en auto’s. Professor economie Joep Konings (KU Leuven) wijst op die verschillen. Volgens hem zou een arbeidsduurverkorting hier geen extra jobs creëren: “je kan jobs niet zomaar in stukken delen en herverdelen. Neem bijvoorbeeld een secretaresse: als je haar job over twee verdeelt, heb je twee mensen nodig die een dossier voorbereiden, de agenda bijhouden,… Je moet daar twee keer tijd en moeite in steken, wat niet kostenefficiënt is. Bij complexere jobs lukt dat heel moeilijk. En het zijn dat soort hooggeschoolde jobs die wij hier in België steeds meer hebben.” Volgens professor Konings moet de discussie daarom niet gaan over een arbeidsduurvermindering, maar wel over een meer flexibele arbeidsorganisatie. “Sommige mensen willen meer werken dan veertig uur per week, zeker als ze jong zijn. Maar dan willen ze minder werken als ze ouder zijn. Daar geloof ik meer in.”

Als we de verhalen uit Scandinavië mogen geloven, dan is de 30-urige werkweek dé oplossing voor alle problemen. Toch moeten we vraagtekens plaatsen bij die hoeraberichten.

Bovendien lijkt het idee om werknemers acht tot tien uur per week minder laten werken voor hetzelfde loon zonder gigantische economische impact te mooi om waar te zijn. De Belgische loonkosten bemoeilijken nu al danig de concurrentiepositie van onze bedrijven. Een verdere stijging is niet wenselijk. Karel Van Eetvelt, voorzitter van zelfstandigenorganisatie Unizo, noemde het voorstel voor de 30-urige werkweek “van een andere planeet”. Hij wees daarbij op de budgettaire impact van zo’n maatregel, die onhoudbaar zou zijn voor een begroting die nu al onder grote druk staat. N-VA-kamerlid Grete Remen sloot zich daarbij aan: “de budgettaire uitdagingen in ons land zijn nu al enorm. Die uitdagingen zullen we niet winnen door minder te gaan werken, maar wel door zo veel mogelijk mensen zo lang mogelijk aan het werk te krijgen.”

Stof genoeg voor discussie dus, maar het ziet er hoe dan ook niet naar uit dat een arbeidsduurvermindering binnenkort op de politieke agenda komt. De regering heeft de handen meer dan vol met de begrotingscontrole en de aanpak van het terrorisme. Bovendien varen de regeringspartijen een centrumrechtse koers, een 30-urige werkweek past niet in dat plaatje.

Geef een reactie