Recensies uit de onderbuik

Afbeelding Recensies KarstenDe voorbije twee weken was ik lid van de studentenjury van het Afrikaans Filmfestival te Leuven (11-26 maart 2016). Er werd ons gevraagd om zes films te bekijken en hieruit onze keuze voor ‘Beste film’ te geven. Deze twee films bleven mij, na deze bewogen week, het meest bij.

SHIMSAR: de afschuwelijke wreedheid van het bestaan (****)

Het onbehaaglijke gevoel dat ik in de voorbije honderd minuten heb ervaren, zal nog even nazinderen. Het beeld van de verdronken Theo doet op verschrikkelijke wijze denken aan de aangespoelde Aylan. De bootjes vol mensen op de Middellandse Zee zijn alledaagse kost in de media en hebben hierdoor hun schokeffect al wat verloren. Het is raar en tegelijk bewonderenswaardig hoe snel mensen gewoon geraken aan bepaalde omstandigheden. We hebben doorheen onze geschiedenis geleerd om ons aan te passen.

Als de grond niet meer vruchtbaar is, dan verhuizen we. Als onze kuddes geen gras meer hebben, trekken we naar betere oorden. Als de regering in ons land haar verantwoordelijkheden ontloopt, komen we op straat en tonen onze teleurstelling in het gefaalde beleid.

Momenteel zijn er miljoenen mensen die zich proberen aan te passen. Ze vluchten voor geweld en hopen op een beter leven. Alles is beter dan waar ze zich nu bevinden. Het mag tonnen geld kosten en levensgevaarlijk zijn, dat maakt niet uit. Er is licht aan het einde van de tunnel, ook al ziet alles er nu pikzwart uit.

Op 65 kilometer van Malta en op 35 kilometer van Italië lag in 2008 een Turks handelsschip dat honderden Afrikaanse bootvluchtelingen had opgevangen op zee. De kapitein werd bevolen zijn motors stil te leggen totdat de twee voornoemde landen onderling uitgevochten hadden wie deze mensen moest opvangen. Het ging hier over één boot met enkele honderden mensen. De vluchtelingencrisis moest nog beginnen.

Shimsar is een prachtige verfilming van de wanhoop en de noodlottigheid die mensen overkomt. Het is geen subtiel verhaal, maar snijdt recht door je slagaders en beneemt je de adem. Het is zeer goed te verstaan waarom deze film de eerste uit Malta is die genomineerd werd voor een Oscar voor de beste niet-Engelstalige film.

“Jullie brengen jullie eigen kinderen in gevaar om hier hulp te kunnen claimen. Wie neemt er hier zijn verantwoordelijkheid dan niet?”

Alle aspecten van deze problematiek worden tegelijk belicht door de tweeledigheid in het verhaal. Ook de kwellingen die hulpverleners moeten doorstaan, nemen een prominente plaats in. “Ik begrijp jullie niet,” zegt een van de vrijwilligers van het Rode Kruis tegen een zwangere zwarte vrouw. “Jullie brengen jullie eigen kinderen in gevaar om hier hulp te kunnen claimen. Wie neemt er hier zijn verantwoordelijkheid dan niet?”

Ik weet niet wat ik het ergste vind. Dat er door het zien van deze film alleen maar bezorgdheden zijn bijgekomen. Of dat deze afschuwelijke wreedheid van ons bestaan tegenwoordig echter is dan eender welke film kan uitbeelden

LA REVOLUTION DES FEMMES: Een ticket heen en terug moderniteit (***)

Tahar Haddad, peetvader van het feminisme in Tunesië. Tahar Haddad, student theologie en geboren in 1899. Voordat er sprake was van twee wereldoorlogen, een koude oorlog of de zoveelste economische crisis in een eeuw tijd. De Tunesiër geloofde dat de deelname van de vrouw aan de maatschappij pas echt de stormloop naar de democratie zou kunnen versnellen. Met dit idee maakte hij vele nieuwe vrienden en vooral vriendinnen, maar ook vijanden. De Islam, verpersoonlijkt door de machtigste mannen van het land, is streng en conservatief.

“Het feit dat mannen in de Arabische wereld het lichaam van hun vrouw als hun trots beschouwen, is de grootste bedreiging voor al deze vrouwen.”

De vrouw moet gesluierd zijn. De vrouw mag geslagen worden door haar man als zij hem iets zou weigeren. De vrouw moet een scheiding zonder tegenspraak aanvaarden. De vrouw mag niets en moet alles.

Egypte bewees als eerste dat het Westen zijn neerbuigende houding moest laten vallen ten opzichte van de waarden en normen in het land van de farao’s. De vrouw werd verheerlijkt en verscheen op het witte doek van het Hollywood aan de Nijl. Syrië en Tunesië volgden snel het voorbeeld en even leek de Arabische wereld op weg naar een dubbele revolutie. Onafhankelijkheid en gelijke rechten voor vrouwen.

In zes dagen viel de droom echter uiteen. Israël maakte aan zijn Arabische buurlanden duidelijk dat zij de grootste militaire macht in de regio waren. In het aantal dagen dat de Schepper de wereld opbouwde, bombardeerde de Israëlische vliegtuigen haar terug tot stof. De verliezers geloofden dat God hen hiermee probeerde duidelijk te maken dat ze afvallig waren geweest en meteen was het terug naar af voor de Arabische feministen.

De beelden van de demonstraties die hierop volgden zijn adembenemend. De woorden van de activisten hoopvol. Maar de analyse van de experten is hard en zet de tegenstellingen op scherp.

“Het feit dat mannen in de Arabische wereld het lichaam van hun vrouw als hun trots beschouwen, is de grootste bedreiging voor al deze vrouwen,” vertelt een Egyptische historica.

De Arabische wereld heeft de volgende grote stap in onze geschiedenis mogen zetten. Maar even snel als de Russische troepen tijdens de Eerste Wereldoorlog trokken ze zich terug toen het even warm werd. “Hoe kan je streven naar een ware democratie als de helft van de bevolking de mond wordt dichtgeslagen door hun eigen man?” vraagt een van de Marokkaanse activisten zich af.  In veel stukken van deze prachtige documentaire is duidelijk geworden dat mannen in deze landen zich blijven beroepen op een meer dan duizend jaar oud geschrift om hun macht te kunnen behouden. Terwijl alle getuigenissen, van mannen en vrouwen, de deelname van de vrouw aan de maatschappij als een absolute noodzaak beschouwen. Of zoals Yevgueni het al zo prachtig zong: “Er is nochtans niet zo veel nodig, misschien meer vrouwen aan de macht?”

Geef een reactie