[Factchecker] Meryame Kitir

© CC IISG, Flickr
© CC IISG, Flickr

“Er zijn heel veel studies die bewijzen dat de aanwezigheid van een vakbondsafgevaardigde binnen een bedrijf, leidt tot minder personeelsleden die afwezig blijven binnen dat bedrijf”, zo stelde Meryame Kitir, sp.a-fractieleidster in de Kamer, het vorige week in ‘Terzake’. Ze was daar uitgenodigd naar aanleiding van de heisa die ontstaan was bij uitzendkantoor Accent Jobs. Accent zou elk van haar 1500 werknemers een extra dag verlof en een gratis smartphone beloofd hebben als er niemand zou opkomen bij de sociale verkiezingen later dit jaar. Als oppositiepartij wees sp.a er fijntjes op dat Accent ook voorkwam op de lijst van bedrijven die via Luxemburg op grote schaal belastingen ontweek. Meryame Kitir diende ook prompt een wetsvoorstel in dat praktijken zoals bij Accent voortaan strafbaar maakt.

Kitir, die een verleden heeft als vakbondsafgevaardigde bij Ford Genk, was bij ‘Terzake’ uitgenodigd om uitleg te geven bij dat wetsvoorstel en deed er toen bovenstaande uitspraak. Een vakbondsvertegenwoordiging zou leiden tot minder absenteïsme op de werkvloer.

De studie waar ze naar verwijst blijkt een Britse studie uit 2014 te zijn die zich toespitst op de financiële sector in Groot-Brittannië. Het is een survey-onderzoek uitgevoerd door de Britse vakbond Unite en geanalyseerd door vier academici. Het onderzoek focust op hoe werknemers hun jobkwaliteit ervoeren, gemeten in stress, balans tussen werk en privéleven, algemeen welzijn en werkzekerheid. Het vergeleek de antwoorden op de bevraging van enerzijds bedrijven met vakbondsvertegenwoordiging met anderzijds de bedrijven waar (nog) geen vakbonden actief zijn.

Bedrijven met vakbondsvertegenwoordiging scoorden beter op het vlak van stress op het werk, balans tussen werk en privéleven en algemeen welzijn. Let wel: het gaat hier om de perceptie van de werknemers, er zijn dus geen harde data voorhanden. Bovendien legt een van de onderzoekers in de paper zelf het verband tussen de hogere jobkwaliteit bij bedrijven waar vakbonden actief zijn, en het lagere ziekteverzuim. Het is die premisse die Kitir dus overneemt.

“Als werknemers vertegenwoordigd zijn, kunnen ze een signaal geven aan hun werkgever over de arbeidsomstandigheden. Vergelijk het met de kanarie in de koolmijn.”
– Patrick Humblet

Arbeidssocioloog Christophe Vanroelen (Vrije Universiteit Brussel) zegt dat er wel wat te zeggen valt voor de stelling van Kitir en dat bepaalde, maar dus niet alle, studies haar ook gelijk geven. “Zowel in België als in het buitenland is er bewijs dat bedrijven met een vakbondsvertegenwoordiging beter scoren op parameters die ‘werkbaarheid’ meten. Dat gaat over stress die aan het werk gerelateerd is, over inspraak en autonomie van de werknemers. Als je die lijn doortrekt, kan je stellen dat een betere werkbaarheid ook leidt tot minder absenteïsme. Absenteïsme wordt natuurlijk door tal van factoren verklaard: hoe zit het met de werkmotivatie van het personeel? Maar ook: hoe makkelijk is het om thuis te blijven?”

Concreet is de invloed van de vakbonden het grootst wanneer het gaat over het verminderen van stress op het werk en in de bestrijding van nek- en rugklachten bij het personeel. “Daar kan een vakbond het verschil maken door te ijveren voor werkmaterialen die gebruiksvriendelijker zijn of door aan te dringen bij de werkgever om het werktempo te verlagen”, aldus Vanroelen.

Patrick Humblet, professor arbeidsrecht aan de UGent, sluit zich daarbij aan. “Er zijn studies, onder meer van de International Labour Organisation, die zeggen dat als je werknemers betrekt bij de organisatie van het werk, er dan minder arbeidsongevallen en gezondheidsproblemen zijn bij het personeel.”

“Dat is ook logisch, aangezien werknemers een signaal kunnen geven aan hun werkgever over de arbeidsomstandigheden. Je kunt het vergelijken met de kanarie die vroeger gebruikt werd in de koolmijnen.”

Werknemers kunnen natuurlijk altijd een griep krijgen. “Het gaat hier specifiek over arbeidsongevallen en beroepsziekten, zoals bijvoorbeeld stoflong”, besluit Humblet.

Professor emeritus arbeidsrecht Roger Blanpain (KU Leuven) heeft geen weet van die studies, maar hij uit zich wel als een voorstander van het Belgische systeem waar werknemers en werkgevers samen oplossingen zoeken voor problemen op het werk. “De band tussen vakbondsvertegenwoordiging en absenteïsme is volgens mij niet aangetoond. Maar ik geloof wel dat als mensen zich goed voelen en graag naar het werk gaan, er dan minder absenteïsme is. Daar kan de vakbond wel een rol in spelen.”

Conclusie

Er zijn wel degelijk studies die aantonen dat de aanwezigheid van een vakbond op de werkvloer leidt tot een hogere jobkwaliteit en werkbaarheid. Professoren Vanroelen (VUB) en Humblet (UGent) noemen het denkbaar dat dat ook leidt tot minder absenteïsme. Bovendien vermindert ook het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten door inspraak van de vakbond. Er is echter geen direct verband tussen vakbondsvertegenwoordiging en absenteïsme, en daarom beoordelen we de stelling van Meryame Kitir als ‘grotendeels waar’. Omdat ziektes verschillende en complexe oorzaken kunnen hebben, is die band waarschijnlijk ook heel moeilijk aantoonbaar.

Geef een reactie